BrightLights
d4g64yuacla-sanah-suvarna

Hoogbegaafde, doe vooral niet normaal

IHBV: ‘Een derde van de hoogbegaafden werkloos’

‘Superslim, maar geen baan; het blijkt vaker voor te komen dan gedacht. Veel hoogbegaafden willen continu uitgedaagd worden, wat op de werkvloer niet altijd gaat.’ Met deze zin opende Trouw een artikel over het grote aantal hoogbegaafde werkloosheid. Volgens onderzoek van het Instituut Hoogbegaafdheid Volwassen (IHBV) zit eenderde van de hoogbegaafde mensen thuis zonder werk.

De redenen die in het onderzoek worden gegeven zijn gebrek aan uitdaging, moeite met autoriteit, en een negatief zelfbeeld. In een artikel van de NOS wordt een aantal hoogbegaafden aan het woord gelaten. Het beeld dat deze mensen schetsen is er een van onzekerheid en een gebrek aan aanpassingsvermogen. Een deelneemster aan het interview van de NOS zit thuis met een burn-out, of zoals het al beter is verwoord in het IHBV-rapport bore-out. In plaats van het evalueren van haar omgeving en haar plaats daarin, zocht Liset (31) het vooral bij zichzelf, zoals veel hoogbegaafden zullen doen. Dat is onterecht en vooral een gevolg van weinig kennis over hoogbegaafdheid bij de meeste mensen. Hoe kunnen jonge hoogbegaafden voorkomen dat ze ook in deze positie terecht komen?

Herkenning

De eerste stap (en vaak een van de moeilijkste stappen) is herkenning. De meeste jonge hoogbegaafden zullen merken dat ze anders zijn dan de gemiddelde persoon om hen heen. De gemiddelde onderwerpen vinden ze niet interessant, of ze raken snel verveeld door de mensen om hen heen en hun activiteiten. Al snel worden in discussies of in de lessen verbanden gelegd in het hoofd van de hoogbegaafde waar anderen langer over doen.

Betekent dit dat ze dan ook hoge cijfers hebben? Vaak blijkt in de praktijk het tegenovergestelde. Hoogbegaafden hebben uitdaging nodig, anders verliezen ze motivatie om te studeren. Waarom hoge cijfers halen als zonder enige moeite een voldoende ook bereikt kan worden?

Deze mix van sociale (intrinsieke) vervreemding en demotiverende omgeving leidt vaak tot onzekerheid en eenzaamheid. ‘Het zal wel aan mij liggen’ is een gedachte die al snel naar boven komt. De onzekerheid vervormt zich tot de wens om te passen in de groep, waardoor hoogbegaafden dingen gaan doen die helemaal niet bij ze passen en daardoor onzekerder worden.

Isolatie

De een kan dit patroon jaren volhouden en staat op een leeftijd van dertig jaar zich nog steeds constant aan te passen om er maar bij te horen. De ander verliest zichzelf in isolatie van de gemeenschap. Dit kan zijn in de vorm van deelnemen aan een subcultuur, opstandig gedrag, of letterlijke isolatie door eenzaam thuis te zitten.

Deze interne en externe vervreemding van jezelf en de mensen om je heen kan tot een verstoord zelfbeeld leiden. De ontwikkeling van dit verstoorde zelfbeeld heeft onderdrukte gevoelens en depressies tot gevolg. De omgeving kan hier weinig mee. Het is namelijk geen extern probleem, maar een ontwikkeling die de hoogbegaafde zelf moet ondergaan.

Van eenzaamheid tot zelfontwikkeling

Het belangrijkste voor jonge hoogbegaafden om te onthouden is dat eenzaamheid een aanzienlijk deel zal vormen van hun leven. Dat is echter niet erg. Het verhoogde denkvermogen om sneller en vaker verbanden te zien, zorgt gewoonweg voor een cognitieve- en emotionele kloof tussen de hoogbegaafde en de gemiddelde persoon. Proberen om deze kloof te overbruggen is niet zozeer af te raden, maar het kost veel energie. Dit maakt de hoogbegaafde niet raar of asociaal en het zet de gemiddelde mensen ook niet op een minderwaardige plaats. Het is wat het is.

Leren om op jezelf te kunnen zijn en te accepteren wie je bent, geeft je een gevoel van balans. Dit geldt nog meer voor hoogbegaafden. Zelfontwikkeling is een belangrijk onderdeel van het bereiken van zelfacceptatie en gemoedsrust. Minder tijd besteden aan het aanpassen aan mensen, minder zoeken naar acceptatie van de meerderheid, meer tijd besteden aan jezelf en waar jouw passies liggen.

Vind de passende omgeving

Het voorgaande betekent niet dat er helemaal geen sociale interactie meer nodig is, of dat voor onzekerheid er een misplaatste vorm van arrogantie moet komen. Met familie en kennissen praten over hoogbegaafdheid zorgt voor meer inzicht in de omgeving en wederzijds respect. De een is niet beter dan de ander, hoogbegaafd of niet.

Er zijn ook meer hoogbegaafden dan men denkt. Dat komt vooral omdat de meeste hoogbegaafden het niet willen erkennen dat ze het zijn, of omdat ze het simpelweg zelf niet weten. Het is niet erg om intelligenter dan het gemiddelde te zijn. Zoek naar andere hoogbegaafde mensen en daag elkaar uit om het beste uit jezelf te halen. Hetzelfde geldt voor het zoeken naar werk, vind datgene wat bij je past. Hoogbegaafdheid betekent niet dat je automatisch miljonair dient te worden, of een toppositie bij Shell moet ambiëren. Het kan in alles tot uiting komen, als het je op persoonlijk niveau maar uitdaagt. Ga je er veel geld mee verdienen? Wie weet. Is dat belangrijk? Nee, want de kans is anders groot dat je met een bore-out op bed belandt.

“When the soul suffers too much, it develops a taste for misfortune.” – Albert Camus

Reageren